Przestępczość zorganizowana w krajach bałtyckich: Estonii, Litwie i Łotwie

Po 1990 roku zjawisko przestępczości zorganizowanej rozwijało się w różnych kierunkach. Zauważalny był w tych państwach istotny wpływ tradycji rosyjskiej na obraz przestępczości tego typu, jednakże wpływ ten stawał się coraz słabszy, a główną rolę zaczęły odgrywać lokalne uwarunkowania kształtujące charakter narodowych grup przestępczych. Rosyjski wpływ na obraz świata przestępczego w krajach bałtyckich to przede wszystkim konsekwencja pozostawania Estonii, Litwy i Łotwy przez okres 50 lat pod ścisłą kontrolą sowiecką, w warunkach komunistycznego systemu politycznego oraz gospodarki nakazowo-rozdzielczej.

Najmniejszy wpływ tzw. „rosyjskiego stylu” na przestępczość zorganizowaną obserwowany jest w Estonii, największy zaś na Łotwie. Silne związki łotewskiego świata przestępczego oraz rosyjskiej przestępczości zorganizowanej tłumaczyć może przede wszystkim obecność na terenie Łotwy licznej mniejszości rosyjskiej, która stanowi ok. 1/3 populacji tego kraju.

Struktura estońskich grup przestępczych jest albo hierarchiczna albo ma charakter sieci. Dwa wyróżniane modele organizacji to: „model konserwatywny” oraz „model progresywny”. Pierwszy podobny jest do grup rosyjskich, grupy należące do drugiego modelu zorientowane są bardziej na przestępczość gospodarczą i chętniej nawiązują kontakty w krajach zachodnich. Grupy konserwatywne mają jednego lidera, który wokół siebie koncentruje stałą grupę „żołnierzy”. Członkami takich grup są najczęściej Rosjanie, zwykle wcześniej karani. W obszarze ich zainteresowania są zarówno półlegalne przedsięwzięcia, jak i działalność kryminalna w czystej postaci (przestępstwa narkotykowe, rozboje, wymuszenia, kradzieże).

Świat zorganizowanej przestępczości w Estonii posiada hierarchię, na szczycie której stoi „rada” złożona z liderów najbardziej liczących się grup przestępczych.

Estońskie grupy przestępcze operują aktywnie w krajach skandynawskich – w Finlandii oraz w Szwecji a także na mniejszą skalę w Norwegii. Poza Skandynawią grupy te aktywne są również w Niemczech, Holandii i Hiszpanii. Zagraniczne operacje koncentrują się na przemycie narkotyków na szlaku: Kolumbia – Hiszpania – Estonia lub Kolumbia – Hiszpania – Skandynawia.

Struktura grup litewskich jest zmienna i niezbyt skomplikowana. Pomiędzy grupami występują istotne różnice, lecz w przeważającej mierze odpowiadają one dwóm modelom. Pierwszy to grupy z widoczną strukturą hierarchiczną i wyraźnym liderem, w drugim modelu trudno jest dokładnie określić kto przewodzi organizacji. Poza grupami romskimi na Litwie nie działają praktycznie grupy etniczne, liderami są najczęściej Litwini. Aktywność grup przestępczych koncentruje się w Wilnie oraz portowej Kłajpedzie.

Współpraca grup litewskich z grupami z innych krajów nie ma charakteru stałego, nawiązywana jest raczej doraźnie. Współpraca ta ma miejsce w obszarze handlu narkotykami oraz handlu ludźmi w celu seksualnego wykorzystania. Najczęściej grupy litewskiej współpracują z organizacjami przestępczymi z krajów sąsiednich: Rosji, Białorusi, Polski i Łotwy oraz krajów zachodniej Europy: Niemiec, Holandii, Francji, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii.

Łotewskie grupy posiadają strukturę hierarchiczną. Większość grup utrzymuje kontakty z przestępczym światem w sąsiednich krajach oraz krajach regionu. Działalność grup łotewskich rozciąga się głównie na Rosję, Białoruś, Estonię i Litwę, jak również Polskę, Niemcy, Finlandię i Holandię.

Cały region państw bałtyckich tworzy znaczny obszar pochodzenia, tranzytu i przemycania ogromnej ilości towarów przemycanych pomiędzy krajami skandynawskimi, Białorusią, Rosją i krajami bałtyckimi.

Litewskie zorganizowane grupy przestępcze zajmują się przemytem towarów (głównie papierosów), handlem narkotykami (przede wszystkim syntetycznymi), fałszowaniem euro, włamaniami, praniem pieniędzy, przemytem ludzi w celu eksploatacji prostytucji, wymuszeniami, kradzieżami samochodów.

Jeśli chodzi o przemyt kraje bałtyckie stały się „państwami dwukierunkowymi” dla nielegalnej działalności: narkotyki i nielegalni migranci przemycani są przez te kraje z Azji na Zachód, a skradzione samochody z państw zachodnich na Wschód.

We wszystkich trzech krajach systematycznie rośnie przestępczość narkotykowa. Grupy litewskie zajmują się głównie nielegalną produkcją amfetaminy. Większość tego narkotyku przemycana jest do Skandynawii, reszta służy zaopatrzeniu rynku lokalnego, jak również odbiorców w Rosji i na Białorusi. Przestępczość narkotykowa jest także głównym obszarem aktywności grup estońskich. Zajmują się one przemytem narkotyków z Ameryki Południowej do Skandynawii.

Ważnym obszarem aktywności zorganizowanej przestępczości w państwach bałtyckich jest także handel ludźmi. Szacuje się, że rocznie około 3 tys. Kobiet wywożonych jest z tych krajów wbrew swej woli. W większości przypadków kobiety wywożone są w celu ich seksualnego wykorzystania i zmuszania do prostytucji. Krajami docelowymi są najczęściej Niemcy, Hiszpania, Włochy, Dania, Norwegia, Holandia, Wielka Brytania, Francja, Szwajcaria, Belgia, Grecja, Czechy i Polska.

więcej na temat przestępczości w krajach bałtyckich przeczytasz w artykule mojego autorstwa: „Przestępczość w krajach bałtyckich: Litwie, Łotwie i Estonii ze szczególnym uwzględnieniem przestępczości zorganizowanej”, opublikowanym w kwartaliku Prokurator Nr 1 z 2007 r.

Przejdź do artykułu